Konsekwencje wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 10 marca 2022 r.

 

aktualności

W dniu 10 marca 2022 r. Trybunał Konstytucyjny w sprawie o sygn. K 7/21 wydał wyrok, w którym orzekł, że dokonywanie na podstawie art. 6 ust. 1 zd. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka (dalej: EKPCz), przez sądy krajowe lub międzynarodowe oceny zgodności z Konstytucją i EKPC, ustaw dotyczących ustroju sądownictwa, właściwości sądów oraz ustawy dotyczącej Krajowej Rady Sądownictwa – jest niezgodne z Konstytucją.

Podkreślenia wymaga fakt, iż Trybunał Konstytucyjny z założenia unika kolizji
z porządkiem międzynarodowym, korzystając z zasady przychylności Konstytucji dla prawa międzynarodowego, czy norm kolizyjnych.

Jak zaznaczył Trybunał Konstytucyjny w swoim orzeczeniu w badanym przypadku nie udało się to, ponieważ źródłem problemu jest rażąco wadliwe działanie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (dalej: ETPCz) w procesie kreacji norm wywodzonych z art. 6 ust. 1 Konwencji, oparte na niezrozumieniu systemu prawnego Polski.

W efekcie ETPCz stworzył treści normatywne, które umożliwiają mu nieuprawnioną ingerencję w ustrój państwa polskiego, w szczególności przedefiniowywanie treści instytucji konstytucyjnych, tak w wymiarze materialnym (zasada trójpodziału władzy, zasada praworządności, kompetencje organów państwa), jak i instytucjonalnym (pojęcie sądu, pojęcie aktu prawnego, prerogatywa prezydenta), czy kreowanie nieistniejących w jej treści – lub z tą treścią sprzecznych praw podmiotowych jednostek.

Należy mieć na uwadze, że skutkiem orzeczenia jest usunięcie z systemu wskazanych norm, a w efekcie wydane na ich podstawie rozstrzygnięcia tj. cztery wyroki ETPCz: wyrok z 29 czerwca 2021 r. w sprawie Broda i Bojara v. Polska; wyrok z 22 lipca 2021 r. w sprawie Reczkowicz v. Polska; wyrok z 8 listopada 2021 r. Dolińska-Ficek i Ozimek v. Polsce; wyrok z 3 lutego 2021 r. w sprawie Advance Pharma sp. z o.o. v. Polska, nie posiadają dla państwa polskiego atrybutu przewidzianego art. 46 EKPCz (obowiązku wykonalności).

Zasygnalizować należy, iż ograniczenie to nie stanowi naruszenia przez Polskę wiążącego ją prawa międzynarodowego, ponieważ nie dotyka samej treści przepisu EKPCz, jaki Polska przyjęła dokonując ratyfikacji aktu, ale stanowi wyznaczenie granicy w dynamice swobody prawotwórczej ETPCz i należy je traktować jako sprzeciw państwa wobec próby ukształtowania zobowiązania międzynarodowego o nowej treści i narzucenia go Polsce per facta concludentia, poza procedurą zmiany traktatów. Przyjmując nieco uproszczoną optykę organy państwa właściwe dla prowadzenia polityki zagranicznej powinny ocenić, czy – dla uniknięcia nieporozumień w zakresie postrzegania międzynarodowych zobowiązań Polski nie jest zasadne podjęcie działań mających na celu poinformowanie właściwych partnerów międzynarodowych, w tym właściwych organów konwencyjnych, o ujawnionych w tym wyroku konstytucyjnych granicach związania Polski treścią art. 6 ust. 1 EKPCz.

Biorąc pod uwagę powyższe jeśli w obrocie prawnym istnieją akty stosowania prawa wydane na podstawie norm wywodzonych z art. 6 ust. 1 zdanie 1 Konwencji uznanych w niniejszym wyroku za niekonstytucyjne, i istnieją procedury wzruszenia tych aktów, to w świetle art. 190 ust. 4, akty te mogą być podważone.

Podkreślić należy, że w omawianej sprawie Trybunał Konstytucyjny wydał tzw. wyrok zakresowy. Oznacza to, że Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż określone, wskazane w sentencji normy wywiedzione z art. 6 ust. 1 zd. pierwsze Konwencji, naruszają przepisy Konstytucji, wobec czego nie mają mocy wiążącej. 

Warto podkreślić, że w Rzeczpospolitej Polskiej, w świetle art. 190 ust. 1 Konstytucji RP orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. W konsekwencji, wszystkie podmioty prawa, w tym co oczywiste również organy państwowe, są związane orzeczeniami Trybunału Konstytucyjnego.