Polski Trybunał Konstytucyjny bada tzw. mechanizm warunkowości

aktualności

 

W dniu 16 lutego 2022 r. odbyła się pierwsza rozprawa przed Trybunałem Konstytucyjnym w przedmiocie wniosku Prokuratora Generalnego, który dotyczy ogólnego systemu warunkowości służącego ochronie budżetu Unii Europejskiej.

Składając wniosek o zbadanie konstytucyjności przepisów unijnego rozporządzenia Prokurator Generalny skorzystał ze swoich konstytucyjnych uprawnień (art. 191 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 188 pkt 1 Konstytucji RP).

    Nie jest to pierwsza sytuacja, w której Trybunał Konstytucyjny sprawdza konstytucyjność przepisów unijnych. W wyroku z dnia 16 listopada 2011 r., sygn. akt SK 45/09, Trybunał Konstytucyjny potwierdził, że konsekwencją nadrzędności Konstytucji jako najwyższego prawa Rzeczypospolitej jest dopuszczalność badania zgodności rozporządzeń unijnych z Konstytucją.

    Należy podkreślić, że Trybunał Konstytucyjny nie dokonuje samodzielnej wykładni prawa UE. Trybunał Konstytucyjny szanuje bowiem wyłączność Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w tej dziedzinie. Proces myślowy polskiego Trybunału Konstytucyjnego polega natomiast wyłącznie na ustaleniu treści tych norm oraz sprawdzeniu ich zgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej.

Warto przy tym pamiętać, że obecnie istnieje spór doktrynalny pomiędzy Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej a krajowymi trybunałami konstytucyjnymi Państw Członkowskich w zakresie precyzyjnego ustalenia granic, w których obowiązują systemy prawa krajowego i unijnego. Spór ten ma charakter generalny.

Stanowisko, że sądy konstytucyjne Państw Członkowskich są właściwe do dokonywania kontroli ultra vires aktów Unii Europejskiej, w tym orzeczeń Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, prezentowane jest w orzecznictwie wielu sądów konstytucyjnych. Sądy te zgodnie stwierdzały, że w ramach ich ustrojów prawnych istnieje tożsamość konstytucyjna i to właśnie sądy konstytucyjne są kompetentne do jej rekonstruowania z przepisów konstytucyjnych, zaś Unia tożsamość tę musi szanować.

Przywołać w tym miejscu należy wyroki Federalnego Trybunału Konstytucyjnego w Karlsruhe np. z dnia 30 lipca 2019 r., orzeczenie francuskiej Rady Stanu z dnia 21 kwietnia 2021 r., wyrok rumuńskiego Trybunału Konstytucyjnego z 8 czerwca 2021 r. (sygn. 390/202).