Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 21 października 2021 r. w sprawie kryzysu praworządności w Polsce i nadrzędności prawa UE (P9_TA(2021)0439)

aktualności

Stanowiska wyrażone przez przedstawicieli dominujących ugrupowań Parlamentu Europejskiego uległy materializacji w postaci projektu rezolucji nr B9-0532-2021 złożonej dnia 19.10.2021 r. Projekt współtworzyli przedstawiciele EPP, S&D, Renew, Verts/ALE oraz The Left.

Rezolucja unika konkretnych odniesień do brzmienia przepisów Traktatów czy do stanowisk innych sądów konstytucyjnych w Europie. Enigmatycznie przyjęto, że „zwraca się uwagę na rosnące wyzwania stawiane przez krajowe trybunały konstytucyjne i niektórych polityków w tym zakresie”, a przy tym „wzywa państwa członkowskie do poszanowania kluczowej roli TSUE i przestrzegania jego orzeczeń.” (pkt. 2 Rezolucji). Dalej autorzy „zdecydowanie odrzucają ponawiane próby obecnego rządu PiS, aby uzasadnić zmiany legislacyjne w zakresie sądownictwa w Polsce, zwłaszcza na podstawie pojedynczych, odosobnionych przykładów w różnych państwach członkowskich.” (pkt. 44 Rezolucji).

Zamiast tego autorzy podkreślają na każdym kroku nielegalność polskiego Trybunału Konstytucyjnego, zarówno co do składu jak i działań. Przywołano przy tym stanowisko Stowarzyszenia Europejskich Sędziów Administracyjnych, które wyraziło pogląd, że „wyrok bezprawnego „Trybunału Konstytucyjnego” wyraźnie sprzeciwia się podstawowej zasadzie pierwszeństwa prawa UE.” (pkt. K Rezolucji).

Tym samym autorzy widzą wyrok z dnia 7.10.2021 r. jako „decyzję bezprawnego „Trybunału Konstytucyjnego” z dnia 7 października 2021 r., jako zamach na europejską wspólnotę wartości i prawa jako całości, podważanie nadrzędności prawa UE jako jednej z jego podstawowych zasad zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem TSUE”. (pkt. 1 Rezolucji).

Spór zostaje przekierowany na pole ochrony praw podstawowych obywateli polskich jak i europejskich. Wskazano (w pkt. 2 Rezolucji), że ​​zgodnie z art. 47 KPP podstawowe prawo do skutecznego środka odwoławczego wymaga dostępu do niezawisłego sądu. Autorzy posuwają się dalej twierdząc, iż wyrok TK właściwie pozbawił na terenie Polski mocy Traktaty, a także wyłączył możliwość zadawania pytań prejudycjalnych, także w zakresie szerszym niż praworządność.

Pkt. 7 Rezolucji wskazuje, że „orzeczenie TK o sygn. K 3/21 wywrze silny efekt mrożący na polskich sędziów, zniechęcając ich do korzystania z przysługujących im prerogatyw w zakresie stosowania prawa UE.” Wskazano na „pełne poparcie dla polskich sędziów, którzy nadal stosują prymat prawa unijnego i zwracają się do TSUE z pytaniami prejudycjalnymi.”

Rezolucja zawarła m.in postulat grupy Renew w sprawie zamrożenia środków przeznaczonych dla Polski w ramach Funduszu Odbudowy z art. 6 Rozporządzenia 2020/2092. Wezwano do odrzucenia polskiego Planu Odbudowy. Ponadto zaaprobowano wniosek PPE o kontynuację procedury zawieszenia Polski w prawach członka UE z art. 7 TUE.

Autorzy (pkt. 13 Rezolucji) pochwalają głosowanie Komisji Prawnej z dnia 14 października 2021 r. w sprawie poparcia skargi do TSUE przeciwko Komisji Europejskiej w związku z zaniechaniem przez nią działań w celu uruchomienia unijnego mechanizmu warunkowości praworządności przeciw Polsce z art. 7 TUE.

Poza powyższym, PE wezwał Komisję by „podjęła działania poprzez wykorzystanie swoich uprawnień, w tym wstrzymanie lub zawieszenie płatności, lub dokonanie w razie konieczności korekt finansowych, zgodnie z obowiązującym rozporządzeniem w sprawie wspólnych przepisów, z uwagi na ryzyko poważnych uchybień w skutecznym funkcjonowaniu systemów kontroli w Polsce ze względu na brak niezależności sądów, który zagraża legalności i prawidłowości wydatków.” Postulat ten nie dotyczy Funduszu Odbudowy, lecz wszystkich środków wypłacanych z budżetu UE na rzecz Polski.

Rezolucja została uchwalona w dniu 21.10.2021 r. głosami ugrupowań EPP, S&D, Renew, Verts/ALE oraz The Left. 502 głosy za, 153 przeciwko (63 ECR oraz 70 ID, pozostali niezrzeszeni m.in. z Fideszu) oraz 16 wstrzymujących się. Rezolucja autorstwa ECR oraz ID nie zostały poddane głosowaniu jako bezprzedmiotowe.