Rzecznik Generalny przekracza swoje uprawnienia ws. polskiego Sądu Najwyższego

aktualności

W opiniach z dnia 15 kwietnia 2021 r. w sprawach C-487/19 W.Ż. i C-508/19 Prokurator Generalny Rzecznik Generalny Evgeni Tanchev bezpośrednio ocenił zgodność polskich norm prawnych z porządkiem unijnym. Ponadto dokonał kontroli norm polskiego porządku prawnego, do czego nie jest uprawniony. Zgodnie z art. 267 akapit pierwszy TFUE, Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej jest właściwy do orzekania w trybie prejudycjalnym: a) o wykładni Traktatów; b) o ważności i wykładni aktów przyjętych przez instytucje, organy lub jednostki organizacyjne Unii. Z przepisu tego nie wynika w żadnym razie, aby Trybunał był uprawniony do badania zgodności polskich ustaw z polską Konstytucją. W rezultacie do dokonywania oceny takiej zgodności nie jest również uprawniony Rzecznik Generalny.

 

Jest to już drugi przypadek (pierwszym było wydanie opinii w sprawie C-824/18), w którym Rzecznik E. Tanchev bezpośrednio ocenia zgodność polskich regulacji z prawem UE oraz dokonuje kontroli norm prawa polskiego. Tym samym Rzecznik wykracza poza zakres kompetencji przyznanych Trybunałowi.

   

 

W opiniach w sprawach C-487/19 i C-508/19 Rzecznik zakwestionował dwie nowo utworzone izby Sądu Najwyższego: Izbę Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych oraz Izbę Dyscyplinarną. Rzecznik stanowczo przyjął, że w postępowaniach nominacyjnych sędziów tych izb Prezydent dopuścił się potencjalnie rażącego naruszenia norm prawa krajowego. Tym samym Rzecznik całkowicie pominął argumentację strony polskiej. Powołanie na urząd sędziego przez Prezydenta RP jest jego konstytucyjną prerogatywą, niepodlegającą kontroli sądowej, a ponadto w ocenie Trybunału Konstytucyjnego takie powołanie sanuje wszelkie ewentualne uchybienia w procedurze nominacyjnej i tym samym uniemożliwia jej kwestionowanie (wyrok TK z dnia 24 października 2017 r. , sygn. K 3/17). Wbrew opinii Rzecznika, dopuszczenie sądowej kontroli modelu wyłaniania sędziów oznaczałoby de facto zaburzenie równowagi władz. Możliwość wzruszenia czy stwierdzenia nieważności aktu powołania sędziego w jakiejkolwiek procedurze, w tym sądowej, stanowiłaby jaskrawe zaprzeczenie zasady nieusuwalności sędziów. Powołanie na konkretne stanowisko sędziowskie przez Prezydenta RP kończy procedurę nominacyjną. Akt ten ma charakter nieodwołalny i niepodważalny.

 

Ponadto, w odniesieniu do samej sprawy C-508/19 Rzecznik dokonał oceny czynności wyznaczenia składu sędziowskiego. Wskazał, że sąd rozpoznający sprawę dyscyplinarną nie może zostać wyznaczony przez sędziego, którego powołanie nastąpiło z naruszeniem prawa Unii. Ocena ta całkowicie przeczy stanowisku rządu polskiego, zgodnie z którym zarządzenie o wyznaczeniu sądu dyscyplinarnego stanowi wyłącznie czynność administracyjną i nie wiąże się ze sprawowaniem wymiaru sprawiedliwości przez Sąd Najwyższy. Czynność ta stanowi jedynie realizację obowiązku ustawowego i nie jest związana z rozstrzyganiem o prawach i obowiązkach jednostek. Czynności o takim charakterze mogą być powierzane również asystentom sądowym, referendarzom, a także urzędnikom zatrudnionym w sądzie.