UCHWAŁA SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ 

 

 

uchwała

UCHWAŁA SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ 

z dnia 1 czerwca 2022 r. w sprawie ustawy o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw – wątpliwości natury prawnej

I. Wyeliminowanie z obrotu prawnego orzeczeń Izby Dyscyplinarnej Sądu Najwyższego mocą ustawy – POPRAWKA NR 21

Zgodnie z art. 10 ust. 1 Konstytucji RP ustrój Rzeczypospolitej Polskiej opiera się na podziale i równowadze władzy ustawodawczej, władzy wykonawczej i władzy sądowniczej. Przytoczona regulacja wprowadza przedmiotowy podział funkcji państwa wyróżniając władzę ustawodawczą, władzę wykonawczą i władzę sądowniczą. Art. 10 ust. 2 Konstytucji RP powierza władzę ustawodawczą Sejmowi i Senatowi, władzę wykonawczą Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej i Radzie Ministrów, a władzę sądowniczą sądom i trybunałom. 

W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego przyjmuje się, że wymóg „rozdzielenia” władz oznacza m.in., że każdej z trzech władz powinny przypadać kompetencje materialnie odpowiadające ich istocie, a co więcej – każda z tych władz powinna zachowywać pewne minimum kompetencyjne stanowiące o zachowaniu tej istoty. Ustawodawca zaś – kształtując kompetencje poszczególnych organów państwowych – nie może naruszyć owego „istotnego zakresu” danej władzy” (wyr. z 29.11.2005 r., P 16/04, OTK-A 2005, Nr 10, poz. 119).

Projektowana regulacja zdaje się naruszać „istotny zakres” władzy sądowniczej, albowiem zakłada wyeliminowanie z obrotu prawnego orzeczeń Izby Dyscyplinarnej Sądu Najwyższego z mocy samej ustawy, tj. bez jakiegokolwiek udziału sądu. 

Zaakcentować w tym kontekście należy, że nawet ustawa z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego w swoim art. 2 zakłada, że to sąd stwierdza nieważność orzeczenia wydanego przez polskie organy ścigania i wymiaru sprawiedliwości lub przez organy pozasądowe w okresie od rozpoczęcia ich działalności na ziemiach polskich, począwszy od 1 stycznia 1944 r. do 31 grudnia 1989 r., jeżeli czyn zarzucony lub przypisany był związany z działalnością na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego albo orzeczenie wydano z powodu takiej działalności, jak również orzeczenia wydane za opór przeciwko kolektywizacji wsi oraz obowiązkowym dostawom. 

W związku z powyższym podkreślić trzeba, że za niekonstytucyjne należałoby uznać przepisy, które powodują automatyzm w wymierzaniu sprawiedliwości, a taki właśnie skutek zakłada poprawka Senatu. 

II. Sędziowie, którzy zostali zawieszeni w czynnościach służbowych przez Izbę Dyscyplinarną Sądu Najwyższego, powinni powrócić do orzekania zgodnie z podziałem czynności ustalonym w dniu zawieszenia – POPRAWKA NR 21

Projektowana regulacja narusza „istotny zakres władzy sądowniczej”, albowiem kreuje normy indywidualno-konkretne, do czego uprawnione są – w świetle trójpodziału władzy – wyłącznie sądy.

III. Złożenie z mocy prawa sędziów orzekających w Izbie Dyscyplinarnej Sądu Najwyższego z urzędu – POPRAWKA NR 23

Projektowana regulacja może budzić wątpliwości z punktu widzenia art. 180 ust. 1 Konstytucji RP, w myśl którego sędziowie są nieusuwalni. 

W dalszej kolejności zaznaczyć trzeba, że projektowane uznanie stosunku służbowego osoby powołanej na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego orzekającego w Izbie Dyscyplinarnej za rozwiązany z mocy prawa budzi wątpliwości z punktu widzenia art. 180 ust. 2 Konstytucji RP, w tej części, która uzależnia złożenie sędziego z urzędu od orzeczenia sądu.

IV. Wykluczenie możliwości ponownego powołania do Sądu Najwyższego osób, które zostały powołane do pełnienia urzędu sędziego Sądu Najwyższego w Izbie Dyscyplinarnej – POPRAWKA NR 23

Projektowana regulacja budzi wątpliwości natury konstytucyjnej, albowiem:

  • art. 60 Konstytucji RP stanowi, że obywatele polscy korzystający z pełni praw publicznych mają prawo dostępu do służby publicznej na jednakowych zasadach, zaś projektowana regulacja pozbawia skonkretyzowaną grupę osób dostępu do służby publicznej na stanowisku sędziego Sądu Najwyższego,
  • art. 179 Konstytucji RP stanowi m.in., że sędziowie są powoływani przez Prezydenta Rzeczypospolitej, na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa – projektowana regulacja narusza kompetencje Krajowej Rady Sądownictwa, albowiem wyklucza wydanie przez Krajową Radę Sądownictwa pozytywnej opinii w stosunku do kandydata do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego Sądu Najwyższego, który uprzednio pełnił urząd sędziego Sądu Najwyższego w Izbie Dyscyplinarnej.