Wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej ws. Polskich lasów

 

aktualności

Wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej ws. Polskich lasów

 

W wydanym 2 marca 2023 r. wyroku Trybunał Sprawiedliwości UE uznał, że organizacje ochrony przyrody powinny mieć prawo kwestionować przed sądem plany urządzenia lasu. Sprawa dotyczyła skargi skierowanej przeciwko Polsce przez Komisję Europejską.

 

  1. Stan faktyczny.

Sprawa miała swój początek w lipcu 2021 r. Wówczas Komisja Europejska po wniesieniu skarg przez Pracownię na rzecz Wszystkich istot, WWF Polska oraz Fundację Frank Bold wniosła sprawę przeciwko Polsce. Postawiono w niej dwa główne zarzuty. Po pierwsze, Komisja Europejska zarzuciła Polsce naruszenie przepisów dyrektywy siedliskowej i ptasiej poprzez wprowadzenie do prawa krajowego przepisów. Drugi zarzut Komisji Europejskiej dotyczył braku możliwości zaskarżenia do sądu przez organizacje ochrony środowiska planów urządzenia lasu.

 

  1. Wyrok 

W swoim wyroku Trybunał odnosząc się do pierwszego zarzutu, doszedł do wniosku, że art. 14b ust. 3 ustawy o lasach jest sformułowany w sposób ogólny i ma bardzo szeroki zakres. Przepis ten opiera się bowiem, zgodnie z samym jego brzmieniem, na domniemaniu, zgodnie z którym gospodarka leśna wykonywana zgodnie z ust. 1 rozporządzenia w sprawie wymagań dobrej praktyki nie narusza w szczególności wspomnianych art. 51 i 52. W tych okolicznościach, z zastrzeżeniem przestrzegania tych wymogów, jest on równoznaczny
z umożliwieniem odstępstwa w sposób ogólny od przepisów prawa krajowego wdrażających art. 12 i 13 dyrektywy siedliskowej i art. 5 dyrektywy ptasiej do celów działań prowadzonych w ramach takiej gospodarki leśnej, gdy działania te wiążą się z czynnościami zakazanymi przez te ostatnie przepisy. 

W ocenie Trybunału art. 14b ust. 3 ustawy o lasach może w konsekwencji być interpretowany i stosowany przez władze krajowe jako stanowiący odstępstwo od wszystkich polskich przepisów transponujących przepisy dyrektyw siedliskowej i ptasiej,
a w szczególności przepisów wdrażających art. 12 i 13 dyrektywy siedliskowej oraz art. 5 dyrektywy ptasiej. 

Trybunał wskazał dodatkowo, iż chociaż Rzeczpospolita Polska utrzymuje również, że inne polskie przepisy ustawowe umożliwiają spełnienie przesłanek odstępstwa przewidzianych w art. 16 dyrektywy siedliskowej i w art. 9 dyrektywy ptasiej, to jednak nawet przy założeniu, że okoliczność ta zostanie dowiedziona, istniałaby w takim przypadku sprzeczność pomiędzy ogólnym odstępstwem przewidzianym w art. 14b ust. 3 ustawy o lasach a tymi innymi przepisami ustawowymi, które jakoby miałyby mieć zastosowanie.” 

W tym stanie rzeczy Trybunał zaznaczył, iż sprzeczność między różnymi przepisami krajowymi nie tylko stanowi naruszenie zasady pewności prawa, ale także może wprowadzać w błąd organy administracyjne odpowiedzialne za wykonanie przepisów dyrektywy unijnej dotyczących szczegółowych warunków stosowania systemu ochrony. 

Jeśli chodzi o zarzut drugi, Trybunał uznał, że co się tyczy stosunku między art. 6 ust. 3 dyrektywy siedliskowej a art. 9 ust. 2 konwencji z Aarhus, Trybunał orzekł już, że decyzje wydawane przez właściwe organy krajowe w kontekście wspomnianego art. 6 ust. 3 dyrektywy siedliskowej, bez względu na fakt, czy są to decyzje dotyczące udziału w postępowaniu w przedmiocie wydania pozwolenia, konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania danego planu lub przedsięwzięcia na obszar chroniony czy też stosowności wniosków wyciągniętych z takiej oceny co do ryzyka, jakie dany plan lub przedsięwzięcie stwarza dla integralności danego obszaru, bez względu na to, czy są to decyzje odrębne, czy będące częścią decyzji o wydaniu pozwolenia, są decyzjami, które wchodzą w zakres zastosowania art. 9 ust. 2 konwencji z Aarhus.

Trybunał wskazał tym samym, że nawet jeśli konwencja z Aarhus, a w szczególności jej art. 6 ust. 1 lit. b), pozostawia państwom będącym stronami pewien zakres uznania w zakresie badania znaczącego oddziaływania danego przedsięwzięcia na środowisko, to jednak mając na uwadze orzecznictwo, o którym mowa w pkt 172 i 173 niniejszego wyroku, dyrektywa siedliskowa konkretyzuje wymogi, które należy sformułować w odniesieniu do znaczenia oddziaływania na środowisko w dziedzinie europejskiej ochrony przyrody. Otóż negatywne skutki dla celów ochrony europejskich obszarów ochrony powinny co do zasady zostać uznane za znaczące w rozumieniu tego postanowienia konwencji z Aarhus, ponieważ organizacje ochrony środowiska mają prawo żądać, aby właściwe władze badały w indywidualnych przypadkach, czy planowane przedsięwzięcia mogą mieć takie znaczące oddziaływanie. 

 

III.  Zagrożenia wynikające z wyroku TSUE

 

Przedstawiony wyrok jest kolejnym przejawem zawłaszczania kompetencji państw członkowskich i może doprowadzić do zablokowania polskiego konkurencyjnego przemysłu drzewnego. Warto przy tym podkreślić, że Niemcy czy Austria nie mają możliwości skarżenia planów urządzania lasów do sądu. Sprawę trafnie podsumował Sekretarz Stanu
w Ministerstwie Klimatu i Środowiska Pan Edward Siarka, który stwierdził, iż zmiana polskiego prawa zgodnie z ogłoszonym w dniu 2 marca br. wyroku, oznaczałaby również możliwość zaskarżania planów bez uzasadnienia, co w konsekwencji doprowadzi do paraliżu gospodarki leśnej w całym kraju i upadku polskiego przemysłu drzewnego. Stwierdził dodatkowo, iż ogłoszony wyrok jest kolejnym wyrokiem, który bardzo mocno uderza w podstawy funkcjonowania naszego państwa. Dodał, iż kwestia ta dotyczy naszej suwerenności i kompetencji naszego państwa w kształtowaniu gospodarki leśnej. Z kolei wiceminister sprawiedliwości Pan Michał Woś, zauważył, iż kolejny raz mamy do czynienia z podwójnymi standardami w UE, z ordynarnym atakiem ze strony upolitycznionego, złożonego z polityków TSUE.